काठमाडौँ । आफ्ना दिवङ्गत पितृप्रति श्रद्धा, कृतज्ञता र स्मरण अर्पण गर्ने विशेष समयका रूपमा मानिने सोह्रश्राद्ध अर्थात् पितृपक्ष आजदेखि सुरु भएको छ ।
आश्विन कृष्ण प्रतिपदादेखि सुरु हुने पितृपक्षमा हिन्दू धर्मावलम्बीले दिवंगत आफन्तको तिथिअनुसार श्राद्ध, तर्पण तथा पिण्डदान गर्ने परम्परा छ ।
यस अवधिलाई केवल धार्मिक कर्मकाण्डको समयका रूपमा मात्र नभई आफ्ना पुर्खाप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा समेत लिइन्छ ।
पितृको सम्झनामा श्रद्धापूर्वक गरिने कर्मले परिवार र समाजमा पुर्खासँगको सम्बन्ध तथा सांस्कृतिक निरन्तरताको भावलाई जीवन्त राख्ने विश्वास गरिन्छ ।
सोह्रश्राद्धका क्रममा दिवंगत व्यक्तिको मृत्यु भएको तिथिअनुसार पार्वण श्राद्ध गर्ने चलन छ। आफ्नो पितृको तिथि थाहा नभएकाहरूले भने पितृपक्षको अन्तिम दिन सर्वपितृ औँसीमा श्राद्ध तथा तर्पण गर्ने परम्परा रहेको छ । यस वर्ष सर्वपितृ औँसी असोज २४ गते परेको छ ।
पितृपक्ष सुरु भएसँगै विभिन्न तीर्थस्थल, नदी तथा धार्मिक स्थलमा श्राद्ध तथा तर्पण गर्नेहरूको चहलपहलसमेत बढ्ने गरेको छ ।
विशेषगरी पोखरालगायतका क्षेत्रमा रहेका धार्मिक तथा तीर्थस्थलमा आफ्ना दिवंगत आफन्तको सम्झनामा श्राद्ध गर्न जानेहरूको भीड लाग्ने गर्छ ।
नेपाली समाजमा पुस्तौँदेखि चलिआएको यो संस्कारले ‘हामी जहाँ छौँ, त्यहाँसम्म आइपुग्न हाम्रा पुर्खाको योगदान छ’ भन्ने भावलाई स्मरण गराउने गर्दछ ।
त्यसैले सोह्रश्राद्धलाई पितृको आत्माको शान्तिको कामनासँगै आफ्नो इतिहास, संस्कार र पारिवारिक स्मृतिसँग जोडिने समयका रूपमा पनि लिइन्छ ।
यस अवधिमा श्रद्धापूर्वक गरिने तर्पण, पिण्डदान, दान तथा अन्य पितृकार्यको मूल भाव भनेको दिवङ्गत आफन्तप्रति सम्मान र सम्झना व्यक्त गर्नु रहेको धार्मिक परम्परामा उल्लेख छ ।
सोह्रश्राद्धसँगै दशैँको आगमनको पूर्वसन्ध्यामा नेपाली समाजमा चाडपर्वको वातावरणसमेत क्रमशः बाक्लिँदै जाने गर्दछ ।
पितृलाई सम्झिँदै सुरु हुने यो पक्षपछि नेपालीको सबैभन्दा ठूलो पर्व दशैँतर्फ सांस्कृतिक माहोल अघि बढ्छ ।
