सिन्धुली । जिल्लाका अधिकांश वनजङ्गल क्षेत्र तथा त्यस आसपास बसोबास गर्ने किसानका लागि वन्यजन्तुबाट हुने क्षति पशुधनमा मात्रै सीमित छैन । वन्यजन्तुले गोठमा राखिएका पशुचौपायादेखि खेतमा लगाइएको अन्नबालीसम्म नष्ट गर्न थालेपछि किसान दोहोरो जोखिममा परेका छन् ।
फिक्कल गाउँपालिका र कमलामाई नगरपालिकाका वन क्षेत्र आसपासमा वन्यजन्तुले गोठमा राखिएका पशुचौपाया तथा खेतमा लगाइएको अन्नबालीमा क्षति पुर्याउने गरेको डिभिजन वन कार्यालय सिन्धुलीले जनाएको छ ।
सिन्धुलीका किसानका लागि चौपाया पशुधन आम्दानीको महत्वपूर्ण स्रोत हो भने खेतमा लगाइएको अन्नबाली वर्षभरको परिवारको खाद्य सुरक्षासँग जोडिएको हुन्छ । पशुधन र अन्नबाली दुवैमा वन्यजन्तुले क्षति पुर्याउँदा किसानले प्रत्यक्ष रूपमा आर्थिक नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ ।
डिभिजन वन कार्यालय सिन्धुलीको तथ्याङ्कअनुसार जिल्लामा वन्यजन्तुबाट हुने क्षतिको स्वरूप पनि बदलिँदै आएको छ । आर्थिक वर्ष २०७८/७९ र २०७९/८० मा हात्तीबाट बढी क्षति भएको देखिए पनि त्यसपछिका आर्थिक वर्षमा भने चितुवाबाट बढी क्षति भएको अभिलेखमा उल्लेख छ ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा वन्यजन्तुबाट सिन्धुली जिल्लामा २८ ओटा चौपाया पशुधनमा क्षति भएको छ । क्षति भएका पशुधनका लागि कार्यालयले ३ लाख ८५ हजार रुपियाँ राहतका लागि सिफारिस गरेको जनाएको छ ।
कार्यालयले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा फिक्कल गाउँपालिकाका किसानले वन्यजन्तुबाट पशु तथा बालीमा भएको क्षतिबापत २ लाख २९ हजार रुपियाँ राहत पाएका छन् ।
फिक्कल गाउँपालिकाका केही वडामा पशुधनसँगै खेतमा लगाइएको अन्नबालीमा समेत वन्यजन्तुले क्षति पुर्याउने गरेको छ । यसले किसानलाई गोठ र खेत दुवैतर्फ जोखिममा पारेको छ ।
कमलामाई नगरपालिकाका केही वडाका किसान पनि वन्यजन्तुका कारण प्रभावित भएका छन् । कार्यालयले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा कमलामाई नगरपालिकाका किसानले ३० हजार रुपियाँ राहत प्राप्त गरेका छन् ।
आम्दानीको स्रोतका रूपमा पालिएका चौपाया पशुधन गुमाउनुका साथै खेतमा लगाइएको अन्नबाली नष्ट हुँदा सिन्धुलीका किसानले आर्थिक क्षति बेहोर्नुपरेको छ ।
वन्यजन्तुबाट क्षति भएपछि राहत उपलब्ध गराउनु आवश्यक भए पनि राहत वितरणबाट मात्रै किसानको वास्तविक समस्या समाधान हुँदैन । वन्यजन्तु बस्ती र खेतमा प्रवेश गर्ने अवस्था न्यूनीकरण गर्न सकेमा मात्रै किसानले अहिलेसम्म भोग्दै आएको नोक्सानी केही हदसम्म कम गर्न सकिने अवस्था छ ।
वन्यजन्तुबाट हुने क्षति न्यूनीकरणका लागि जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान, वन्यजन्तुको आवागमनबारे स्थानीयवासीलाई पूर्वसूचना, चौपाया तथा खेतीमा लगाइएको अन्नबालीको सुरक्षा र समुदायको सहभागितामा संरक्षणका कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने कमलामाई नगरपालिकाका नगरप्रमुख उपेन्द्रकुमार पोखरेलले बताउनुभयो ।
वन्यजन्तु संरक्षण र किसानको सुरक्षा एकअर्काका विरोधी विषय होइनन् । वन्यजन्तु पनि जोगिनुपर्ने र वन क्षेत्र आसपासका किसानका खेत तथा गोठ पनि सुरक्षित राख्नुपर्ने बेला आएको छ ।
